https://zn.mwse.edu.pl/index.php/zn/issue/feed Zeszyty Naukowe Małopolskiej Wyższej Szkoły Ekonomicznej w Tarnowie 2021-07-20T21:07:30+00:00 Karolina Chrabąszcz-Sarad redakcja@mwse.edu.pl Open Journal Systems <p>"Zeszyty Naukowe Małopolskiej Wyższej Szkoły Ekonomicznej w Tarnowie" ukazują się od 1999 roku. Obecnie wydawane są jako kwartalnik. W czasopiśmie publikowane są artykuły naukowe z zakresu nauk o zarządzaniu i jakości oraz ekonomii i finansów. Zamierzeniem redakcji jest, aby Zeszyty Naukowe stały się forum dyskusyjnym, umożliwiającym prezentację wyników badań oraz oryginalnych koncepcji, wymianę poglądów i refleksji.</p> https://zn.mwse.edu.pl/index.php/zn/article/view/765 COVID-19: nowe wyzwania dla ukraińskiej gospodarki 2021-07-20T21:06:52+00:00 Wasilij Rudnicki tsrud@bigmir.net Iryna Vagner redakcja@mwse.edu.pl Iryna Demko redakcja@mwse.edu.pl Olena Dubil redakcja@mwse.edu.pl <p>Artykuł analizuje prace ekonomistów zajmujących się wpływem COVID-19 na rozwój gospodarczy krajów europejskich. Pandemia COVID-19 już wyrządziła poważne szkody ukraińskiej gospodarce, pomimo stosunkowo łagodnych skutków dla zdrowia publicznego. Autorzy przeanalizowali wpływ COVID-19 na działalność niektórych sektorów ukraińskiej gospodarki, a mianowicie: gastronomii, nieruchomości, sądownictwa i innych. Bezpośredni wpływ pandemii na gospodarkę miał miejsce poprzez wstrzymanie krajowej aktywności gospodarczej w sektorach dotkniętych zamknięciem, a także niższy popyt na ukraiński eksport i niższe przekazy z zagranicy. Ograniczenia w podróżowaniu prawie całkowicie zatrzymały turystykę lokalną i międzynarodową. Efekty drugiej rundy wynikają z obniżenia dochodów gospodarstw domowych,przekierowania wydatków rządowych i zakłócenia planów inwestycyjnych przedsiębiorstw, co skutkuje niższym popytem na szeroką gamę towarów i usług. Na przykład zmniejszone zapotrzebowanie na energię elektryczną spowodowało zakłócenia w bilansie systemu energetycznego i mniejsze zapotrzebowanie na węgiel. Zaproponowano „Prognozę na lata 2020–2021”, opracowaną przez ekspertów na podstawie uogólnionych zgodnych założeń uzyskanych po wypełnieniu ankiety. Ujawniono stanowisko Związku Ukraińskich Przedsiębiorców w sprawie zmniejszenia obciążeń podatkowych ukraińskich przedsiębiorstw w czasie pandemii COVID-19 i konieczności podjęcia radykalnych działań wspierających biznes. Autorzy zidentyfikowali krótko- i średnioterminowe działania, które mogą poprawić sytuację finansową firmy po zwolnieniu z kwarantanny. Zaproponowano kilka scenariuszy wyjścia z okresu pokryzysowego dla ukraińskiej gospodarki.</p> 2021-03-31T00:00:00+00:00 Copyright (c) 2021 Małopolska Wyższa Szkoła Ekonomiczna w Tarnowie https://zn.mwse.edu.pl/index.php/zn/article/view/773 Konwergencja typu beta i sigma dochodów gmin województwa lubuskiego w latach 1999–2019 2021-07-02T20:25:42+00:00 Przemysław Szczuciński pszczucinski@ajp.edu.pl <p>W studiach nad rozwojem regionalnym i lokalnym przedmiotem zainteresowania są dysproporcje między tworzącymi daną zbiorowość jednostkami terytorialnymi. Ważną cechą są również zachodzące zmiany tychkategorii w czasie. Prowadzi to do sformułowania pojęć procesów konwergencji i dywergencji rozwoju gospodarczego badanych jednostek. Celem artykułu jest dokonanie na przykładzie województwa lubuskiego analizy występowania realnej konwergencji gospodarczej na poziomie gmin z wykorzystaniem dwóch mierników odnoszących się do ich dochodów. Pierwszym są dochody własne gmin, jako miernik aktywności gospodarczej na ich obszarze. Drugim – dochody osobiste ludności, jako miernik poziomu jej zamożności. Przy użyciu indeksu Theila i modeli regresji zbadano występowanie zjawisk konwergencji typu beta i sigma obu kategorii dochodów w gminach. Analizę przeprowadzono na podstawie danych z Banku Danych Lokalnych GUS, obejmując nią okres 1999–2019. Wyniki wskazują, że w zakresie kształtowania się dochodów własnych gmin w badanym okresie ma miejsce zarówno zjawisko konwergencji typu beta, jak i sigma. Powyższych prawidłowości, ze względu na zmienność tendencji, nie można jednak stwierdzić w przypadku<br>kształtowania się dochodów osobistych ludności.</p> 2021-03-31T00:00:00+00:00 Copyright (c) 2021 Małopolska Wyższa Szkoła Ekonomiczna w Tarnowie https://zn.mwse.edu.pl/index.php/zn/article/view/778 Związek między sportem a wynikami finansowymi w czołowych europejskich klubach piłkarskich 2021-07-20T21:05:16+00:00 Łukasz Leksowski lukasz_leksowski@wp.pl <p>&nbsp;Liga Mistrzów to od kilkudziesięciu lat najbardziej elitarne rozgrywki piłkarskie w Europie. Osiąganie<br>sukcesów sportowych znacznie ułatwiają klubom piłkarskim uczestniczącym w rozgrywkach Ligi Mistrzów bardzo dobre wyniki finansowe, które pozwalają przeznaczać niemałe kwoty na zakup piłkarzy i na ich wynagrodzenia. Łączna wartość rynkowa piłkarzy znajdujących się w składzie niektórych drużyn przekroczyła w sezonie 2018/2019 1 miliard euro. W artykule został zweryfikowany związek między wynikami finansowymi a wynikami sportowymi w rozgrywkach krajowych i międzynarodowych w sezonach 2014/2015– 2018/2019. Za pomocą opracowanego przez autora modelu została zweryfikowana efektywność klubów piłkarskich będących przedmiotem badania. Ponadto przedstawiona została dynamika zmian zysków, wydatków na wynagrodzenia i działalność operacyjną, a także wartości rynkowej wybranych europejskich klubów piłkarskich. Wyniki analizy pozwoliły na wskazanie klubów piłkarskich, których działalność charakteryzuje się najwyższą efektywnością. Na podstawie przeprowadzonej analizy należy stwierdzić, że zarówno wartość rynkowa piłkarzy, jak i wydatki na ich wynagrodzenia miały znaczący, pozytywny wpływ na wyniki sportowe. Wśród czołowych europejskich klubów piłkarskich można jednak wyróżnić takie, które funkcjonowały zdecydowanie skuteczniej niż ich rynkowi konkurenci. Sukcesy sportowe przyczyniają się do zwiększenia wartości rynkowej piłkarzy, ale wiążą się także z koniecznością przeznaczenia większych kwot na wynagrodzenia zawodników.</p> 2021-03-31T00:00:00+00:00 Copyright (c) 2021 Małopolska Wyższa Szkoła Ekonomiczna w Tarnowie https://zn.mwse.edu.pl/index.php/zn/article/view/780 Rynkowa wartość dodana (MVA) i całkowity zwrot dla akcjonariuszy (TSR) wśród firm z branży IT i gier wideo notowanych na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie 2021-07-20T21:04:19+00:00 Bartłomiej Pilch bpilch98@gmail.com <p>Współcześnie pomiar wyników przedsiębiorstwa wydaje się złożony. Jest wiele klasycznych, memoriałowych wskaźników rentowności, takich jak ROA, ROE i EPS. Jednakże koncepcja skupienia się na maksymalizacji wartości dla właścicieli ma wpływ na główny cel funkcjonowania podmiotów gospodarczych. Z tego powodu, a także z uwagi na wady wcześniej wymienionych indeksów, stworzono nowe, odwołujące się do wartości dodanej dla akcjonariuszy. Wskaźniki takie jak EVA, MVA czy TSR pozwalają na oszacowanie wartości kreowanej przez firmę. Celem artykułu jest analiza wartości dodanej kreowanej przez wybrane spółki giełdowe. Badanie empiryczne skupione była na porównaniu wartości dodanej dla akcjonariuszy z ryzykiem i ze wskaźnikami memoriałowymi, przy użyciu statystyk opisowych, korelacji i regresji. Poziom ryzyka wśród analizowanych przedsiębiorstw (z branży IT i gier wideo, notowanych na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie) różnił się – był dość wysoki dla jednostek, których działalność związana jest z branżą gier wideo, niższy zaś dla przedsiębiorstw z branży IT. Ogólnie wartości MVA i TSR cechowały się dużą zmiennością. Co więcej, wyższe ryzyko nie było związane z wyższymi stopami zwrotu (mierzonymi TSR). Ponadto nie wykazano istotnej zależności pomiędzy wskaźnikami memoriałowymi a miernikami wartości dodanej. Warto wspomnieć, że wynik analizy różni się od rezultatów prac wymienionych w artykule. Może być to spowodowane specyficznym doborem próby badawczej.</p> 2021-03-31T00:00:00+00:00 Copyright (c) 2021 Małopolska Wyższa Szkoła Ekonomiczna w Tarnowie https://zn.mwse.edu.pl/index.php/zn/article/view/785 FabLabs jako lokalne inkubatory przedsiębiorczości na przykładzie Krakowa 2021-07-20T21:04:18+00:00 Krzysztof Sala krzysztofsal@onet.pl <p>Przedsiębiorczość stanowi istotny element współczesnej gospodarki rynkowej. Charakterystycznymi cechami opisującymi nowoczesną przedsiębiorczość są ekspansywność oraz innowacyjność. Ekspansywność określa chęć dorównania najlepszym i stawianie sobie ambitnych celów. Innowacyjność zaś to ciągłe poszukiwanie nowinek i nieustanne udoskonalanie. Funkcjonowanie nowoczesnych miejsc takich jak FabLaby wpisuje się w charakterystykę współczesnej przedsiębiorczości. Celem naukowym niniejszej publikacji jest przedstawienie instytucji FabLabów jako społecznych i jednocześnie innowacyjnych organizacji katalizujących przedsiębiorczość w obszarach miejskich. W artykule poddano szczegółowej analizie krakowskie środowisko FabLabów. Metody badawcze zastosowane w artykule to: krytyka piśmiennicza, analiza danych zastanych i wywiad. Artykuł powstał dzięki wykorzystaniu zwartych materiałów książkowych, czasopism, jak również informacji netograficznych i kontaktów osobistych z przedstawicielami krakowskich FabLabów. W artykule dokonano charakterystyki pojęcia FabLab, jego korzeni oraz rozwoju na świecie i w Polsce. Omówiono funkcjonowanie i rolę FabLabów jako ośrodków przedsiębiorczości na terenie Polski. Dogłębnej analizie poddano działalność FabLabów na terenie Krakowa. Teza, jaką postawiono w publikacji, to stwierdzenie, że FabLaby odgrywają istotną rolę społeczno-innowacyjną w kreowaniu zachowań przedsiębiorczych. Wyniki badań pozytywnie weryfikują postawioną tezę. Na podstawie zgromadzonych danych i uzyskanych informacji wynika jasno, że funkcjonowanie FabLabów na obszarze Krakowa w istotny sposób sprzyja rozwojowi postaw przedsiębiorczych oraz kreowaniu innowacyjności, przy realizowanej jednocześnie funkcji prospołecznej.</p> <p>&nbsp;</p> 2021-03-31T00:00:00+00:00 Copyright (c) 2021 Małopolska Wyższa Szkoła Ekonomiczna w Tarnowie https://zn.mwse.edu.pl/index.php/zn/article/view/772 „Osamotnienie” lidera organizacji nonprofit: porównanie z organizacjami nastawionymi na zysk i z organizacjami publicznymi 2021-07-20T21:05:51+00:00 Hanna Bortnowska h.bortnowska@wez.uz.zgora.pl Bartosz Seiler b.seiler@wez.uz.zgora.pl <p>Liderzy organizacji non profit stają w obliczu problemów związanych z delegowaniem zadań i egzekwowaniem ich wykonania. Mają oni ograniczone możliwości wpływania na pracowników, którzy przeważnie są wolontariuszami. Celem artykułu jest udzielenie odpowiedzi na następujące pytania badawcze:<br>Czy liderzy polskich nonprofitów czują się osamotnieni w podejmowaniu decyzji i realizacji zadań?<br>Czy istnieją różnice między organizacjami non profit, for-profit i publicznymi w zakresie tego, kto podejmuje<br>w nich decyzje? Czy istnieją różnice między organizacjami non profit, for-profit i publicznymi w zakresie<br>tego, kto realizuje w nich zadania? W badaniach ankietowych wzięło udział łącznie 315 celowo dobranych respondentów: 105 liderów oraz 210 pracowników niepełniących funkcji kierowniczych (odpowiednio: po<br>35 oraz po 70 z każdego typu organizacji). W artykule zaprezentowano wyniki analizy wypowiedzi liderów.<br>Zastosowano test Kruskala-Wallisa celem identyfikacji ewentualnych różnic międzysektorowych. Wyniki<br>przeprowadzonych badań upoważniają do wniosku, że w polskich organizacjach non profit istotna część<br>liderów czuje się osamotniona i pozostawiona sama z problemami dotyczącymi funkcjonowania organizacji.<br>Muszą oni w znacznym stopniu samodzielnie podejmować decyzje i wykonywać zadania, ponieważ nikt<br>z personelu ich w tym nie wspiera lub czynią to nieliczni. Analiza porównawcza wykazała, że w przypadku organizacji non profit problem ten jest powszechniejszy niż w organizacjach for-profit i publicznych.</p> 2021-03-31T00:00:00+00:00 Copyright (c) 2021 Małopolska Wyższa Szkoła Ekonomiczna w Tarnowie https://zn.mwse.edu.pl/index.php/zn/article/view/769 Ujawnianie informacji o zwiększaniu i zmniejszaniu stanu rezerw w sprawozdaniach finansowych przez spółki notowane na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie 2021-07-20T21:06:22+00:00 Anna Staszel staszela@uek.krakow.pl <p>Celem artykułu jest zweryfikowanie, czy spółki notowane na GPW w Warszawie w przypadku zmniejszania stanu rezerw ujawniają mniej informacji o rezerwach w swoich sprawozdaniach finansowych niż w przypadku zwiększania stanu rezerw. Sformułowano hipotezę, że w przypadku zmniejszeń stanu rezerw szczegółowość ujawnień jest niższa niż w przypadku zwiększania stanu rezerw. Hipoteza została zweryfikowana za pomocą analizy danych zawartych w sprawozdaniach finansowych 148 spółek notowanych na GPW w Warszawie za lata 2007–2014: łącznie przeanalizowano dane zawarte w 1184 sprawozdaniach finansowych. W ramach prowadzonych badań skonstruowano trójstopniowy wskaźnik szczegółowości ujawnień dwóch wiodących<br>kategorii rezerw, a następnie porównano wartości wskaźników ujawnień z faktem zmniejszania i zwiększania rezerw. Metodologia badań obejmowała studia literaturowe oraz badania empiryczne z wykorzystaniem autorskiego wskaźnika szczegółowości ujawnień i testowania statystycznego. Przeprowadzone badania poszerzają dorobek poznawczy nurtu badań nad jakością ujawnień w sprawozdaniach finansowych oraz teorii agencji.</p> 2021-03-31T00:00:00+00:00 Copyright (c) 2021 Małopolska Wyższa Szkoła Ekonomiczna w Tarnowie https://zn.mwse.edu.pl/index.php/zn/article/view/791 Koncepcja systemu zarządzania kulturą bezpieczeństwa pracy w przedsiębiorstwie 2021-07-20T21:04:05+00:00 Michał Korbelak michal.korbelak@mwse.edu.pl Wojciech Kozioł koziolw@uek.krakow.pl <p>Celem artykułu jest przedstawienie koncepcji systemów zarządzania kulturą bezpieczeństwa pracy w przedsiębiorstwie oraz wskazanie kierunków ich doskonalenia. W trakcie dwustopniowych badań empirycznych zidentyfikowano i opisano elementy systemu zarządzania, które w wysokim stopniu determinują rozwój kultury bezpieczeństwa pracy. Dotyczy to w szczególności: kompetencji technicznych i menedżerskich kadry kierowniczej, nowoczesności technologii IT, technik organizacji pracy, kooperacji, wartości wyznawanych w przedsiębiorstwie. Czynniki te uznano za istotne kryteria oceny sprawności systemów zarządzania kulturą bezpieczeństwa pracy. Scharakteryzowano pojęcie kultury bezpieczeństwa pracy oraz propozycje autorów systemów zarządzania odnoszących się do kultury bezpieczeństwa pracy. W zakończeniu artykułu podano ogólne rekomendacje merytoryczne oraz wskazania metodyczne dla przedsiębiorstw zainteresowanych sprawnością systemów zarządzania kulturą bezpieczeństwa pracy rozpatrywaną w kontekście wyników przedsiębiorstwa.</p> 2021-03-31T00:00:00+00:00 Copyright (c) 2021 Małopolska Wyższa Szkoła Ekonomiczna w Tarnowie https://zn.mwse.edu.pl/index.php/zn/article/view/749 Wykorzystanie technologii mobilnych przez osoby starsze jako wyzwania dla innowacyjnych przedsiębiorstw 2021-07-20T21:07:30+00:00 Daria Wrukowska dariawrukowska@gmail.com <p>Dynamiczne zmiany, jakie zachodzą we współczesnych przedsiębiorstwach i w ich otoczeniu, oraz rozwój technologii informacyjno-komunikacyjnych (ICT) kreują nowe oczekiwania i potrzeby człowieka. W związku z globalnym procesem starzenia się społeczeństw coraz więcej przedsiębiorstw traktuje osoby starsze jako kluczowy czynnik swojego sukcesu, patrząc na innowacje z perspektywy wartości dla klienta oraz doskonalenia wewnętrznych procesów. Celem artykułu jest sformułowanie wyzwań stających przed firmami w kontekście osób starszych oraz próba określenia postaw seniorów wobec innowacji z obszaru technologii mobilnych. Opracowanie ma charakter przekrojowy i może służyć do formułowania strategii marketingowych dla managerów innowacyjnych przedsiębiorstw działających na rynku srebrnych konsumentów.</p> 2021-03-31T00:00:00+00:00 Copyright (c) 2021 Małopolska Wyższa Szkoła Ekonomiczna w Tarnowie