Zeszyty Naukowe Małopolskiej Wyższej Szkoły Ekonomicznej w Tarnowie https://zn.mwse.edu.pl/index.php/zn <p>"Zeszyty Naukowe Małopolskiej Wyższej Szkoły Ekonomicznej w Tarnowie" ukazują się od 1999 roku. Obecnie wydawane są jako kwartalnik. W czasopiśmie publikowane są artykuły naukowe z zakresu nauk o zarządzaniu i jakości oraz ekonomii i finansów. Zamierzeniem redakcji jest, aby Zeszyty Naukowe stały się forum dyskusyjnym, umożliwiającym prezentację wyników badań oraz oryginalnych koncepcji, wymianę poglądów i refleksji.</p> Małopolska Wyższa Szkoła Ekonomiczna w Tarnowie pl-PL Zeszyty Naukowe Małopolskiej Wyższej Szkoły Ekonomicznej w Tarnowie 1506-2635 <p>© Copyright by Małopolska Wyższa Szkoła Ekonomiczna w Tarnowie</p> <p><img src="/public/site/images/znmwse/CC-BY-NC-ND2.png"></p> <p>&nbsp;</p> Rynek akcji jako barometr przyszłego stanu aktywności gospodarczej na przykładzie krajów przed-wschodzących https://zn.mwse.edu.pl/index.php/zn/article/view/751 <p>W artykule rozważano, czy rynek akcji może być barometrem przyszłego stanu aktywności gospodarczej. Badanie przeprowadzono na przykładzie grupy krajów przed-wschodzących (<em>frontier markets</em>). Artykuł wpisuje się w pewną lukę występującą w literaturze przedmiotu. Badania na temat powiązań rynku akcji ze sferą realną gospodarki można spotkać w obrębie rynków dojrzałych, a nawet rynków wschodzących. Jednakże brakuje badań na ten temat w obszarze rynków przed-wschodzących, dlatego artykuł ten poświęcono właśnie grupie rynków przed-wschodzących. Badania w poszczególnych krajach przed-wschodzących prowadzono w latach 2005–2019. Badania porównawcze między grupą rynków dojrzałych, wschodzących i przed-wschodzących prowadzono zaś w latach 2003–2019. W związku z tym w artykule zbadano związek między sytuacją na rynku akcji w roku T a przyszłym realnym tempem zmian PKB, konsumpcji prywatnej i inwestycji w roku T + 1. Z przeprowadzonych badań nasuwają się następujące wnioski. Po pierwsze, odnotowano silną korelację dodatnią między stopą zwrotu z indeksu giełdowego w roku T a realnym tempem PKB i jego składowymi w roku T + 1. Po drugie, na wszystkich rynkach akcji krajów przed-wschodzących występuje efekt konsumpcyjny. W większości badanych krajów występuje również efekt inwestycyjny. Siła obu efektów jest podobna. Po trzecie, uczestnicy rynków akcji krajów przed-wschodzących próbują konfrontować rzeczywistość z oczekiwaniami. Z zadowoleniem przyjmują dane dotyczące lepszej, niż oczekiwano, zmiany wzrostu gospodarczego. Po czwarte, w badanej grupie krajów zaobserwowano ujemne powiązania między stopą zwrotu na rynkach akcji a inflacją.</p> Eryk Łon Copyright (c) 2020 Małopolska Wyższa Szkoła Ekonomiczna w Tarnowie https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 2020-09-30 2020-09-30 47 3 13 30 10.25944/znmwse.2020.03.1330 Rentowność w ujęciu memoriałowym i kasowym na przykładzie przedsiębiorstw z branży gier wideo notowanych na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie https://zn.mwse.edu.pl/index.php/zn/article/view/748 <p>Celem opracowania jest sprawdzenie, czy informacje oparte na zasadzie memoriałowej znajdują odzwierciedlenie w kasowym podejściu do rentowności. Równocześnie, czy dane finansowe z rachunku wyników są zgodne z ujętymi w sprawozdaniu z przepływów pieniężnych. Główna hipoteza zakłada prawdziwość takiego stwierdzenia. W celu empirycznej weryfikacji tego założenia badaniu poddano sprawozdania finansowe 8 przedsiębiorstw z branży gier wideo notowanych na Głównym Rynku Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie. W pierwszej części artykułu zaznaczono przykładowe definicje rentowności oraz memoriałowe i kasowe podejście do procesów zachodzących w przedsiębiorstwie. Dalej przedstawiono wykorzystane metody analityczne. W ramach kolejnego fragmentu przeanalizowano empiryczne zależności pomiędzy zyskownością w ujęciu memoriałowym i kasowym. Metodyka badań obejmowała przegląd literatury, empiryczną analizę danych, metody indukcji i dedukcji wykorzystane do wnioskowania. Analizowane miary i wskaźniki charakteryzowały się podobnymi znakami, wartościami statystyk opisowych i korelacjami. Wobec tego wyciągnięto wnioski o zgodności informacji odnoszących się do rentowności zarówno w ujęciu memoriałowym, jak i kasowym. Oba ujęcia równocześnie wskazywały na dobrą kondycję pod względem zyskowności wśród większości badanych podmiotów. Wobec tego hipoteza została potwierdzona.</p> Bartłomiej Pilch Copyright (c) 2020 Małopolska Wyższa Szkoła Ekonomiczna w Tarnowie https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 2020-09-30 2020-09-30 47 3 31 38 10.25944/znmwse.2020.03.3138 Poprawa skuteczności działań marketingowych przedsiębiorstw poprzez wykorzystanie opisanych w ramach ekonomii behawioralnej heurystyk i zachowań nieracjonalnych https://zn.mwse.edu.pl/index.php/zn/article/view/695 <p>Ekonomia behawioralna zyskuje coraz większe znaczenie w teorii ekonomii. Świadczyć może o tym fakt, że Nagrodę Banku Szwecji im. Alfreda Nobla w dziedzinie ekonomii w 2017 roku przyznano Richardowi Thalerowi, który propaguje behawioralne podejście do problemów natury ekonomicznej. Coraz więcej przedstawicieli nauki przyznaje, że człowiek nie jest <em>homo oeconomicus</em> racjonalnie maksymalizującym użyteczność, ale jako istota ludzka czasem jest nieracjonalny i popełnia powtarzalne, systemowe błędy w rozumowaniu i ocenie zjawisk. Wyniki eksperymentów przeprowadzanych przez ekonomistów behawioralnych mogą być bardzo przydatne przy opracowywaniu, promowaniu i sprzedaży produktów. W niniejszym artykule zaprezentowano wybrane efekty i heurystyki, o których traktuje ekonomia behawioralna, oraz wskazano ich zastosowanie w działaniach marketingowych przedsiębiorstw. Głównym celem pracy była odpowiedź na pytanie: jak poprawić skuteczność działań marketingowych przedsiębiorstwa w warunkach silnej konkurencji poprzez wykorzystanie heurystyk i zachowań nieracjonalnych. Niektóre z analizowanych przypadków zaczerpnięto z praktyki rynkowej firm, a inne są nowymi propozycjami, które być może zostaną wykorzystane w przyszłości.</p> Wojciech Świder Copyright (c) 2020 Małopolska Wyższa Szkoła Ekonomiczna w Tarnowie https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 2020-09-30 2020-09-30 47 3 39 56 10.25944/znmwse.2020.03.3956 Działalność banków spółdzielczych. Badania nad zmianami strukturalnymi oraz czynnikami związanymi z ich liczbą w województwach w Polsce https://zn.mwse.edu.pl/index.php/zn/article/view/731 <p>W artykule podjęto temat bankowości spółdzielczej w Polsce, która od XIX w. w silny sposób jest związana z rozwojem lokalnych społeczności. Celem artykułu jest zbadanie związków pomiędzy aktualną liczbą banków w województwach Polski, a wybranymi wskaźnikami ekonomicznymi. Przeprowadzono analizę bankowości spółdzielczej w Polsce z uwzględnieniem czynników historycznych, zmian strukturalnych, sytuacji finansowej na tle sektora bankowego oraz prawnych warunków działania. Na podstawie przeprowadzonych badań stwierdzono, że liczba banków spółdzielczych jest związana z liczbą ludności i liczbą powiatów w województwach. Lokalny charakter tych banków, potwierdza ich związek z obsługą rolnictwa. Wykazano korelację z liczbą gospodarstw rolnych, powierzchnią użytków rolnych czy produkcją globalną towarową w województwach. Wpływ na teren działania ma posiadany przez bank kapitał oraz adres siedziby, wynikające z aktów normatywnych dotyczących działalności tych banków. Metodą badawczą jest krytyczna analiza literatury oraz dostępnych danych statystycznych. &nbsp;</p> Anna Surma-Syta Elżbieta Ważna Copyright (c) 2020 Małopolska Wyższa Szkoła Ekonomiczna w Tarnowie https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 2020-09-30 2020-09-30 47 3 57 69 10.25944/znmwse.2020.03.5769 System motywowania kadry kierowniczej w centrach odpowiedzialności https://zn.mwse.edu.pl/index.php/zn/article/view/745 <p>W artykule opisano wybrane elementy systemu motywacji w przedsiębiorstwie, ze zwróceniem uwagi szczególnie na czynniki i instrumenty motywowania kadry kierowniczej. Przedstawiono także system zadaniowy oraz kompetencje i obowiązki kierowników jednostek organizacyjnych, jak również zakresy ich działalności w ramach centrów odpowiedzialności. Podano odmiany kontraktów kierowniczych, które stanowią formalne ramy implementacji czynników motywowania kierowników. Celem artykułu jest prezentacja koncepcji systemu motywacyjnego kadry kierowniczej centrum odpowiedzialności oraz prezentacja wyników badań empirycznych. Jako przedmiot analizy przyjęto czynniki i narzędzia pobudzania motywacji pracy kadry kierowniczej, natomiast odniesienie stanowią działalność i rozwój przedsiębiorstwa. Zakres badań ograniczono głównie do stanowisk pracy centrum zysku oraz centrum kosztów normatywnych i centrum dochodów w mniejszym stopniu. Do realizacji celów artykułu wykorzystano metody badawcze: analiza literatury, analiza pracy, modelowanie, wywiad, badania eksperckie i analiza przypadku. Zaprezentowaną koncepcję systemu motywowania kadry kierowniczej w centrach odpowiedzialności oparto na poglądach autorów podkreślających, że to głównie zarządzanie organizacją i warunki pracy są kluczowe w motywacji pracy, jak również na wynikach analizy pracy oraz propozycjach kierowników – zebranych w trakcie wywiadu. W koncepcji tej ujęto 10 grup czynników motywacji, które stanowią podklasę pozapłacowych czynników motywacji oraz podklasę czynników płacowych, to jest systemu wynagradzania i systemu zadaniowego centrum odpowiedzialności. Ustalone czynniki mogą stanowić podstawę budowy systemów motywacyjnych kierowników jednostek o niższym stopniu autonomii i samodzielności, w tym kierowników jednostek funkcjonalnych wyodrębnionych w scentralizowanej strukturze.</p> Wojciech Kozioł Anna Wojtowicz Copyright (c) 2020 Małopolska Wyższa Szkoła Ekonomiczna w Tarnowie https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 2020-09-30 2020-09-30 47 3 73 85 10.25944/znmwse.2020.03.7385 Autorskie podejście do modelu luk z uwzględnieniem sektora ubezpieczeń gospodarczych https://zn.mwse.edu.pl/index.php/zn/article/view/752 <p>Przedsiębiorstwa usługowe, w tym ubezpieczeń gospodarczych, szukają sposobów, jak oferować usługi o jak najlepszej jakości, z uwzględnieniem oceny tej jakości. Dlatego podjęta próba zastosowania modelu luk miała wykazać, jak w przypadku oceny jakości usług można wykorzystać inne metody, w odróżnieniu od oceny jakości typowego wyrobu. Tym samym większość stosowanych na dzień dzisiejszy metod oparta jest na różnicy, jaka zachodzi między oczekiwaniami klientów zakładów ubezpieczeń gospodarczych a ich postrzeganiem w stosunku do oferowanej usługi. Analizowana różnica stanowi jedną z luk w modelu jakości usług: tak zwanego modelu luk. Do niniejszej analizy została wykorzystana opublikowana dotychczas literatura przedmiotu. Opracowany model został zweryfikowany na podstawie ankiety przeprowadzonej wśród 20 ekspertów z Polski i zagranicy, reprezentujących świat nauki i prowadzących praktykę, w tym z zakładów ubezpieczeń. W porównaniu z tradycyjnymi modelami zaproponowany model obejmuje podstawowe założenia strategii SERVQUAL w zakładzie ubezpieczeń. Celem głównym opracowania było zestawienie różnych wariantów modelu luk opisywanych w literaturze przedmiotu. Artykuł stanowi opracowanie teoretyczne, a efektem wymiernym jest z jednej strony zapoznanie czytelników z podstawowymi elementami modelu luk, a z drugiej – zaprezentowanie autorskiego modelu luk z uwzględnieniem sektora ubezpieczeń gospodarczych.</p> Jarosław Wenancjusz Przybytniowski Mark Michalski Copyright (c) 2020 Małopolska Wyższa Szkoła Ekonomiczna w Tarnowie https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 2020-09-30 2020-09-30 47 3 87 104 10.25944/znmwse.2020.03.87104 Finansowa skuteczność zarządzania przedsiębiorstwem w świetle działalności B+R wybranych spółek giełdowych w Polsce https://zn.mwse.edu.pl/index.php/zn/article/view/754 <p>Celem pracy jest określenie wpływu wydatków na działalność B+R na kondycję finansową wybranych spółek notowanych na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie. Do analizy wybrano raporty 44 polskich spółek giełdowych, które w latach 2015–2017 prowadziły działalność badawczo-rozwojową. Nakłady na działalność B+R stanowiły w analizie zmienną diagnostyczną oceny sprawności zarządzania spółką. Do oceny kondycji finansowej wykorzystano trzy wskaźniki: rentowności aktywów, płynności bieżącej i stopnia zadłużenia, przy czym dwa pierwsze są stymulantami, trzecia destymulantą. Do skonstruowania miary syntetycznej kondycji finansowej wykorzystano metodę scoringową, zalecaną między innymi przez M. Tarczyńską-Łuniewską i W. Tarczyńskiego. Przyjęta metodyka opiera się na wynikach analiz prowadzonych przez m.in. Barucha, Hurwitza, Lines i Schmidta, Walczaka, a także Glovę, Dancakovą i Suleimenovą. Dokonane analizy pozwoliły zaobserwować niewielką zależność między wynikami finansowymi badanych spółek a intensywnością ich działalności B+R. Oznacza to, iż nie stwierdzono istotnego wpływu działalności badawczej na kondycję finansową oraz na skuteczność zarządzania. Opracowano model diagnostyczny, który może posłużyć do analizy skuteczności zarządzania w dłuższej perspektywie czasowej, będącej istotnym elementem planowania strategicznego.</p> Barbara Kiełbasa Sławomir Lisek Copyright (c) 2020 Małopolska Wyższa Szkoła Ekonomiczna w Tarnowie https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 2020-09-30 2020-09-30 47 3 105 115 10.25944/znmwse.2020.03.105115 Media społecznościowe w kontekście innowacji marketingowych – na podstawie badań własnych wśród przedsiębiorstw usługowych ze Szczecina https://zn.mwse.edu.pl/index.php/zn/article/view/742 <p>Na podstawie obserwacji rynku i potrzeb zmian w procesie tworzenia innowacji marketingowych w przedsiębiorstwach usługowych w Szczecinie autorka za cel artykułu przyjęła identyfikację nowych rozwiązań marketingowych dla rynku usługowego poprzez ocenę możliwości wykorzystania potencjału mediów społecznościowych i działań w nich podejmowanych przez firmy lokalne. Badając narzędzia charakterystyczne dla nowych mediów oraz podejście przedsiębiorstw do nich, podjęto próbę identyfikacji możliwości wykorzystania mediów społecznościowych przez przedsiębiorstwa. Media społecznościowe zyskały popularność w Polsce dopiero w ostatnich kilku latach, co spowodowało powstanie luki badawczej, w której brakuje opracowań naukowych poświęconych mediom społecznościowym w firmach lokalnych. Do przeprowadzenia badań wykorzystano kwestionariusz ankiety, który był skierowany do właścicieli oraz menedżerów firm lokalnych ze Szczecina. Badania zostały rozszerzone o metodę etnografii wirtualnej, która polegała na obserwacji profilu firmy w mediach społecznościowych. W artykule została przedstawiona autorska klasyfikacja mediów społecznościowych według kanałów społecznościowych i ich funkcji. Autorka artykułu zwróciła szczególną uwagę na podział mediów społecznościowych nie ze względu na wykorzystaną w nich technologię, ale ze względu na zastosowania praktyczne.</p> Martyna Kostrzewska Copyright (c) 2020 Małopolska Wyższa Szkoła Ekonomiczna w Tarnowie https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 2020-09-30 2020-09-30 47 3 117 131 10.25944/znmwse.2020.03.117131 Koncepcja równoważenia życia zawodowego i prywatnego https://zn.mwse.edu.pl/index.php/zn/article/view/743 <p>W artykule opisano wybrane elementy systemu <em>work-life balance</em>, ze zwróceniem uwagi szczególnie na instrumenty równoważenia życia zawodowego i osobistego, eksponując przy tym aspekty równowagi czasowej pracownika. Przedstawiono także koncepcję doskonalenia systemu czasu pracy (metodykę badań) w aspekcie zwiększania efektywności i elastyczności pracy. Celem artykułu jest przedstawienie metodyki analizy i rekonstrukcji systemu czasu pracy w przedsiębiorstwie z uwzględnieniem zasad <em>work-life balance</em> oraz prezentacja wyników badań empirycznych. Warto podkreślić, że analiza determinant czasu pracy nadal pozostaje słabo rozpoznanym zagadnieniem analizy ekonomicznej. Podstawowy problem badań to identyfikacja i parametryzacja luki istniejącej między metodą pracy stosowaną w firmie a systemem czasu pracy z jednej strony oraz wymaganiami zawodowymi i prywatnymi z drugiej, jak również wskazanie możliwych sposobów i instrumentów jej ograniczenia. Przyjęto tezę, która zakłada zgodność między systemem czasu pracy a metodą pracy. Wspomniana w artykule koncepcja metody pracy obejmuje system technologiczny, system ekonomiczny, system społeczny obejmujący wskazania<em> work-life balance.</em> Na bazie przyjętej tezy w empirycznej części artykułu przedstawiono wyniki badań w postaci studium przypadku (analiza <em>case study</em>). Opisano i oceniono systemy czasu pracy wraz ze zidentyfikowanymi metodami pracy w badanym zakładzie pracy. Wskazano rozwiązania organizacyjne, które przysłużyły się do poprawy istniejących systemów czasu pracy. Wykorzystane metody badawcze to: analiza ekonomiczna, elementy analizy ergonomicznej, wywiad i ankieta.</p> Anna Karaś Paweł Bełzowski Copyright (c) 2020 Małopolska Wyższa Szkoła Ekonomiczna w Tarnowie https://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0 2020-09-30 2020-09-30 47 3 133 145 10.25944/znmwse.2020.03.133145